[Event "?"]
[Site "?"]
[Date "????.??.??"]
[Round "?"]
[White "Koning achter pion"]
[Black "remise"]
[Result "1/2-1/2"]
[Annotator "?"]
[SetUp "1"]
[FEN "4k3/8/4P3/4K3/8/8/8/8 w - - 0 21"]
[PlyCount "5"]

{De witte koning staat <i>achter</I> zijn pion. Dit is een nadeel. Als zwart het goed speelt, dan kan wit de stelling niet winnen.}

21. Kd6 

{De koning gaat naast zijn pion staan. Nu heeft zwart maar één goede zet. Hij moet <i>tegenover</i> de witte koning gaan staan:}  

21... Kd8 $1
{Koning tegenover koning met één veld ertussen: dit heet ze 'oppositie'. Zwart neemt de oppositie in. Daardoor kan de witte koning niet naar voren, ook niet schuin naar voren.}

({<BR>Na} 21... Kf8 $2 {speelt wit} 22. Kd7 {en het is makkelijk te zien dat de witte pion promoveert.<BR> <BR>})

{Je zou denken dat wit nu kan gaan lopen met zijn pion. Laten we eens kijken:} 22. e7+ 

{Wit is bijna aan de overkant. Maar zwart speelt} 22...
Ke8 $1

{Wit kan niet promoveren en hij moet zijn pion blijven dekken. Dit kan maar op een manier:} 23. Ke6 {Maar nu is het pat!<BR> <BR>

<B>Conclusie</b> <BR>
De stelling met de koning achter de witte pion is remise. Als wit op de zesde rij naast zijn pion gaat staan, dan moet zwart wel tegenover de witte koning (kunnen) gaan staan. Als wit daarna doorloopt met zijn pion, wordt het pat.<BR> <BR>} 1/2-1/2

[Event "?"]
[Site "?"]
[Date "????.??.??"]
[Round "?"]
[White "Koning achter pion (2)"]
[Black "remise"]
[Result "1/2-1/2"]
[Annotator "?"]
[SetUp "1"]
[FEN "4k3/8/4P3/4K3/8/8/8/8 w - - 0 21"]
[PlyCount "5"]

{Toch hebben we nog niet alle mogelijkheden bekeken. Wit kan ook anders proberen beginnen:} 21. Kd5 {(In het vorige voorbeeld speelde wit Kd6.) Maar ook dit helpt niet. Zwart moet nu wel de enige goede zet vinden:} 

21... Ke7 $1 

({<BR>Alleen dit is goed. Twee andere mogelijkheden verliezen:<BR> <B>A)</b> } 21... Kd8 $2 {is 
niet goed vanwege} 22. Kd6 $1 {Zwart is aan zet. Als wit aan zet was, dan was het remise (zoals op het eerste bord. Helaas, zwart is aan zet en dat is een nadeel:} Ke8 23. e7 {(Het wordt nu geen pat!)} Kf7 24. Kd7 {Wit promoveert en wint de partij.<BR>})
({<B>B)</b>} 21... Kf8 {is ook niet goed vanwege} 22. Kd6 Ke8 23. e7 $1 Kf7 24. Kd7 {Wit promoveert.<BR> <BR>})

22. Ke5 
{Wit moet terug, en hij is niets opgeschoten. Maar let op! Er is nu maar één goede zet
voor zwart, namelijk:} 22... Ke8 $1 {Zwart wacht op het moment dat wit met zijn koning naast zijn pion gaat staan. Op dát moment moet hij tegenover de witte koning kunnen gaan staan:} 

23. Kf6

{Wit is naast zijn pion gaan staan. En pas <i>nu</i> gaat zwart tegenover de witte koning staan:}

23... Kf8 $1

{Er kan weer volgen} 24. e7+ Ke8 25. Ke6 {Pat.<BR> <BR>}

1/2-1/2

[Event "?"]
[Site "?"]
[Date "????.??.??"]
[Round "?"]
[White "Koning vóór zijn pion"]
[Black "wit wint"]
[Result "1-0"]
[SetUp "1"]
[FEN "4k3/8/4K3/4P3/8/8/8/8 w - - 0 21"]
[PlyCount "9"]

{Nu staat de witte koning vóór zijn pion. Wit (aan zet) kan winnen. Het gaat zo:} 21. Kd6 ({<BR>} 21. Kf6 {kan ook. Het maakt niet uit naar welke kant wit gaat.<BR> <BR>}) Kd8 {Gedwongen.} 22. e6 Ke8 23. e7 {Het kan nu geen pat worden, er is nog een veld voor de zwarte koning. (Aan de rand van het bord zou de situatie daarom anders zijn!)} Kf7 24. Kd7 Kf6 25. e8=Q {Wit wint de partij.<BR> <BR>} 1-0

[Event "?"]
[Site "?"]
[Date "????.??.??"]
[Round "?"]
[White "Koning vóór pion (2)"]
[Black "wit wint"]
[Result "1-0"]
[SetUp "1"]
[FEN "4k3/8/4K3/4P3/8/8/8/8 b - - 0 1"]
[PlyCount "9"]

{Als zwart aan zet is, dan is het nog makkelijker:} 1... Kd8 ({<BR>Of } 1... Kf8 2. Kd7 {<BR> <BR>}) 2. Kf7 Kd7 3. e6+ Kd8 4. e7+ {Enzovoort. Wit wint.<BR> <BR>} 1-0

[Event "?"]
[Site "?"]
[Date "????.??.??"]
[Round "?"]
[White "Koning schuin vóór pion (3)"]
[Black "Wit wint"]
[Result "1-0"]
[SetUp "1"]
[FEN "4k3/8/3K4/4P3/8/8/8/8 b - - 0 1"]
[PlyCount "9"]

{Ook als de koning schuin voor zijn pion staat, wint wit:}  1... Kd8 2. e6 Ke8 3. e7 Kf7 4. Kd7 {Wit promoveert.<BR> <BR> <B>Conclusie met pion op 5e rij</b> <BR> Een koning recht of schuin vóór de pion wint altijd. Het maakt niet uit wie aan zet is.
<BR> <BR> <IMG SRC="../Plaatjes/praktischpionneneindspel01.jpg"> <BR> <Font size="-2"> <i>Wit wint. De koning mag op deze drie plekken staan<BR>Het maakt niet uit wie aan zet is<BR>Let op: de koning staat op de 6e rij, de pion op de 5e rij<BR>(Op andere rijen is het een ander verhaal)<BR>Leer dit plaatje uit je hoofd (straks hebben we het nodig)</i> </font> <BR> <BR>} 1-0

[Event "?"]
[Site "?"]
[Date "????.??.??"]
[Round "?"]
[White "Koning schuin vóór pion (4)"]
[Black "Wit wint"]
[Result "1-0"]
[SetUp "1"]
[FEN "4k3/8/2K5/4P3/8/8/8/8 w - - 0 1"]
[PlyCount "9"]

{Wit is aan zet. Met het plaatje uit het vorig voorbeeld is het niet moeilijk een goede zet voor wit te vinden:} 1. Kd6 $1 {Wit gaat schuin voor zijn pion staan. Zo ontstaat een stelling uit het plaatje. Wit wint dus. Het is ook de enige zet die wint.} ({<BR>Na bijvoorbeeld} 1. Kd5 Ke7 {lukt het de witte koning niet meer om vóór zijn pion te komen.<BR> <BR>Even herhalen, zo wint wint na 1. Kd6:}) 1... Kd8 2. e6 Ke8 3. e7 Kf7 4. Kd7 {Enzovoort.<BR> <BR>} 1-0

[Event "?"]
[Site "?"]
[Date "????.??.??"]
[Round "?"]
[White "Een veld naar rechts (of links)"]
[Black "maakt geen verschil"]
[Result "1-0"]
[SetUp "1"]
[FEN "5k2/8/5K2/5P2/8/8/8/8 w - - 0 21"]
[PlyCount "9"]

{We schuiven de stelling één veld naar rechts. Zou dat iets uitmaken eigenlijk? Wit speelt} 21. Ke6 ({<BR>De koning kan ook de andere kant op, het maakt niet uit.} 21. Kg6 Kg8 22. f6 Kf8 23. f7 Ke7 24. Kg7 {Wit wint.<BR> <BR>}) Ke8 22. f6 Kf8 23. f7 Kg7 24. Ke7 Kg6 25. f8=Q {<BR>Ook hier wint wit. Als we de stelling naar links hadden verschoven in plaats van naar rechts, dan wint wit ook. De stellingen lijken exact op elkaar.<BR> <BR>} 1-0

[Event "?"]
[Site "?"]
[Date "????.??.??"]
[Round "?"]
[White "Nog een veld naar rechts (g-pion)"]
[Black "wit wint"]
[Result "1-0"]
[Annotator "?"]
[SetUp "1"]
[FEN "6k1/8/6K1/6P1/8/8/8/8 w - - 0 21"]
[PlyCount "7"]

{We schuiven de stelling nóg een veld naar rechts. Wit kan dit winnen, maar hij moet met zijn koning wel de goede kant op: naar rechts!} 

21. Kh6 $1 

{Met een g-pion (of met een b-pion) op de vijfde rij moet wit met zijn koning naar de rand van het bord. Anders komt hij niet verder. <BR>(<i>Bekijk nu eerst de volgende vetgedrukte zet <B>21... Kh8</b> helemaal onderaan, en dan pas de variant hieronder met 21. Kf6?</i>)}

({<BR>VARIANT:} 21. Kf6 $2 {heeft nu geen nut:} 21... Kh7 $1 {Zwart hoopt dat wit zijn pion doorschuift:} 22. g6+ $2 {Nu wordt het remise.<BR> <BR>- } ({Het beste kon wit maar weer teruggaan met zijn koning, en dan terug naar de rand, zo:} 22. Kf7 Kh8 23. Kg6 (23. g6 $2 {Pat.}) Kg8 24. Kh6 Kh8 25. g6 Kg8 26. g7 Kf7 27. Kh7 {Wit promoveert nu wel.}) 

{<BR> <BR>} 22... Kh8 $1 23. g7+ {<BR>- } (23. Kg5 Kg7 {is remise: wit komt met zijn koning niet meer vóór de pion.}) {<BR>} 23... Kg8 {Remise. EINDE VARIANT<br> <BR>}) 

21... Kh8 22. g6 Kg8 23. g7 Kf7 24. Kh7 {Wit promoveert en wint.<BR> <BR> <B>Conclusie</b> <BR>Met een g-pion of een b-pion op de vijfde rij, moet de witte koning op de 6e rij naar de rand.<BR> <BR>}

1-0

[Event "?"]
[Site "?"]
[Date "????.??.??"]
[Round "?"]
[White "Randpion"]
[Black "remise"]
[Result "*"]
[SetUp "1"]
[FEN "7k/8/7K/7P/8/8/8/8 w - - 0 21"]
[PlyCount "5"]

{Wat als de witte pion aan de rand staat? De witte koning staat voor zijn pion. Dat is gunstig. Maar met een randpion kan wit toch niet winnen:} 21. Kg6 Kg8 22. h6 Kh8 23. h7 {Pat. De zwarte koning kan niet naar rechts (en daarin zit hem het nadeel van een randpion). Stellingen met randpionnen en met de zwarte koning in de 
hoek zijn niet te winnen.} *

[Event "?"]
[Site "?"]
[Date "????.??.??"]
[Round "?"]
[White "Vier randpionnen"]
[Black " "]
[Result "*"]
[Annotator "?"]
[SetUp "1"]
[FEN "7k/8/7K/7P/7P/7P/7P/8 w - - 0 21"]
[PlyCount "40"]

{Zelfs met vier randpionnen kan wit niet winnen. De zwarte koning hoeft alleen 
maar de hoek in te kruipen. Zodra wit zijn pion naar de 7e rij doorschuift, is 
het pat. Wit moet zijn pionnen één voor één weggeven. Zo kan het gaan:} 21. Kg6 Kg8 22. h6 Kh8 
23. Kf6 (23. h7 {Pat.}) 23... Kh7 24. Kg5 Kh8 25. h7 Kxh7 26. Kh5 Kh8 27. Kg6 
Kg8 28. h5 Kh8 29. h6 Kg8 30. h7+ Kh8 31. Kg5 (31. Kh6 { Pat.}) 31... Kxh7 32. 
h4 Kg7 33. h5 Kh7 34. h6 Kg8 35. Kg6 Kh8 36. h4 (36. h7 { Pat.}) 36... Kg8 37. 
h5 Kh8 38. Kf7 Kh7 39. Kf6 Kxh6 40. Kf5 Kxh5 {Remise.<BR> <BR>} *

[Event "?"]
[Site "?"]
[Date "????.??.??"]
[Round "?"]
[White "Randpion (2)"]
[Black "De koning komt niet in de hoek"]
[Result "1-0"]
[SetUp "1"]
[FEN "8/4k3/7K/8/7P/8/8/8 w - - 0 1"]
[PlyCount "5"]

{Wit wint alleen met zijn randpion als hij kan voorkomen dat de zwarte koning de hoek in gaat. Maar dan moet hij er tegelijkertijd voor zorgen dat hij met zijn koning niet voor zijn eigen pion vast komt te staan. Hier lukt dat:} 1. Kg7 Ke6 2. h5 Kf5 {Zwart probeert om te lopen, maar hij komt te laat.} 3. h6 Kg5 4. h7 {De witte pion loopt door.} 1-0

[Event "?"]
[Site "?"]
[Date "????.??.??"]
[Round "?"]
[White "Randpion (2)"]
[Black "De koning komt niet in de hoek"]
[Result "1/2-1/2"]
[SetUp "1"]
[FEN "8/4k3/7K/8/7P/8/8/8 b - - 0 1"]
[PlyCount "5"]

{Dezelfde stelling, maar nu is zwart aan zet. Dit is een ander verhaal. Zwart kan ervoor zorgen dat de witte pion geen vrije baan krijgt, ook al lukt het de zwarte koning niet om in de hoek te komen:} 1... Kf6 {Het plan van zwart is om de witte koning aan de rand te houden. Dan kan de witte pion op een gegeven moment niet verder.} 2. Kh7 

({<BR>Wit kan ook} 2. h5 {proberen, maar zwart verdedigt zich met} Kf7 3. Kh7 Kf8 4. Kh8 {<BR>}(4. Kg6 Kg8 $1 5. h6 Kh8 {en de zwarte koning bereikt de hoek. Remise.}) {<BR>} Kf7 5. h6 Kf8 6. Kh7 Kf7 {De witte koning kan niet meer ontsnappen.} 7. Kh8 Kf8 8. h7 {Pat.<BR> <BR>})

2... Kf7 

({<BR>Met} 2... Kf5 {maakt zwart trouwens ook remise:} 3. h5 
	(3. Kg7 Kg4 {verliest de pion.}) 
Kf6 4. h6 
	(4. Kg8 Kg5 {verliest de pion.}) 
4... Kf7 {De witte koning kan niet ontsnappen. Remise. Vergelijk hoe het gaat in de vetgedrukte partij.<BR> <BR>}) 

3. h5 

({<BR>}3. Kh8 $2 Kg6 {kost een pion.<BR>})
(3. Kh6 Kf6 {schiet niet op.<BR> <BR>}) 

3... Kf8 4. h6 

({<BR>Na} 4. Kg6 {kruipt zwart de hoek in:} 4... Kg8 $1 5. h6 Kh8 {met remise: wit kan niet verder met zijn pion.<BR> <BR>})

Kf7 5. Kh8 Kf8 6. h7 {Pat.<BR> <BR>}

1/2-1/2

[Event "?"]
[Site "?"]
[Date "????.??.??"]
[Round "?"]
[White "Pion op de vijfde rij"]
[Black " "]
[Result "*"]
[SetUp "1"]
[FEN "4k3/8/4K3/4P3/8/8/8/8 w - - 0 21"]
[PlyCount "7"]

{Nog eenmaal dit eindspel met een pion op de vijfde rij. Denk aan het plaatje. Wit staat gewonnen, het maakt niet uit wie aan zet is.<BR> <BR>Nu verplaatsen we deze stelling in zijn geheel één veld naar beneden ...<BR> <BR>} *

[Event "?"]
[Site "?"]
[Date "????.??.??"]
[Round "?"]
[White "Pion op de vierde rij"]
[Black "zwart aan zet "]
[Result "1-0"]
[SetUp "1"]
[FEN "8/4k3/8/4K3/4P3/8/8/8 b - - 0 1"]
[PlyCount "7"]

{Alle stukken zijn een veld naar beneden geschoven. Wit kan winnen, als hij op een of andere manier een stelling uit het plaatje op het bord kan krijgen. <BR> <BR> <IMG SRC="../Plaatjes/praktischpionneneindspel01.jpg"> <BR> <BR>
Gelukkig voor wit is zwart aan zet. Zwart moet naar links (of naar rechts, maar dat maakt geen verschil):} 1... Kd7 2. Kf6 $1 Ke8 ({<BR>Na} 2... Kd6 {speelt wit} 3. e5+ Kd7 4. Kf7 {en promoveert.<BR> <BR>}) 3. e5 {Wit staat gewonnen want er is een stelling uit het plaatje ontstaan.<BR> <BR>} 1-0

[Event "?"]
[Site "?"]
[Date "????.??.??"]
[Round "?"]
[White "Pion op de vierde rij"]
[Black "wit aan zet"]
[Result "1/2-1/2"]
[SetUp "1"]
[FEN "8/4k3/8/4K3/4P3/8/8/8 w - - 0 1"]
[PlyCount "7"]

{Dezelfde stelling, maar nu met wit aan zet. Dit is een nadeel. De zwarte koning staat recht tegenover de witte koning. Dit heet 'oppositie'. Wit kan daarom niet (schuin) naar voren. Hij moet naar links (of naar rechts, dat maakt niet uit.) Wit kan ook schuin naar achteren, maar dan komt hij nooit meer vóór zijn pion (en dat wint zeker niet).} 1. Kd5 {Na deze zet gaat gaat zwart opnieuw tegenover de koning staan - hij neemt de oppositie in:} 1... Kd7 $1 {De koningen staan tegenover elkaar. Dat is een nadeel voor degene die aan zet is. Wat moet wit doen? Als hij gaat lopen met de pion, dan komt hij niet meer met zijn koning vóór de pion. We bekijken deze mogelijkheid:} 2. e5 {Zwart moet weg uit de oppositie, maar hij geeft wit geen kans om vóór zijn pion te gaan staan:} 2... Ke7 3. Ke4 Ke6 4. Kf4 Ke7 5. Kf5 Kf7 $1 {Zwart neemt de oppositie in.} 

({<BR>Andere zetten waren niet goed voor zwart. We bekijken twee mogelijkheden:<BR>- } 5... Kd7 $2 {verliest:} 6. Kf6 $1 Ke8 {Zwart heeft geen keus. Maar nu is er een stelling uit ons plaatje ontstaan. Wit wint dus.<BR>})
({- Ook als zwart naar onderen gaat, ontstaat een stelling uit ons plaatje, bijvoorbeeld} 5... Kf8 6. Ke6 Ke8 {Wit staat gewonnen.<BR> <BR>})

{Na de partijzet <B>5... Kf7!</b> (klik hierboven om de stelling terug te krijgen) moet wit terug met zijn koning, maar dit schiet niet op. En de pion opspelen heeft geen nut, we hebben dit al gezien:} 6. e6+ Ke7 7. Ke5 Ke8 $1 {Deze zet hebben we ook eerder gezien. De bedoeling is om de oppositie in te kunnen nemen zodra wit met zijn koning naast zijn pion gaat staan, zo:} 8. Kd6 {Wit komt naast zijn pion staan:} 8... Kd8 $1 {Zwart neemt de oppositie in. Wit komt niet verder nu. Hij kan terug met zijn koning, maar dat schiet niet op. Doorschuiven heeft ook geen nut, zoals we eerder zagen, dan wordt het pat:} 9. e7+ Ke8 10. Ke6 {Pat!<BR> <BR> <B>Conclusie met een pion op de vierde rij</b> <BR>De partij die de oppositie kan innemen, is in het voordeel. Staan twee koningen tegenover elkaar, dan is het een nadeel om aan zet te zijn.<BR>De stelling waarmee we begonnen is remise met wit aan zet en gewonnen voor wit als zwart aan zet is.} 1/2-1/2

[Event "?"]
[Site "?"]
[Date "????.??.??"]
[Round "?"]
[White "Pion op de derde rij"]
[Black "wit aan zet"]
[Result "1-0"]
[SetUp "1"]
[FEN "8/4k3/8/4K3/8/4P3/8/8 w - - 0 1"]
[PlyCount "7"]

{Wit is aan zet. Zwart heeft zojuist de oppositie ingenomen. Is dat geen nadeel voor wit? Nee, want wit heeft nog een zetje:} 1. e4 $1 {De oppositie blijft bestaan, maar nu met zwart aan zet! Wit wint de partij, bijvoorbeeld zo:} 1... Kf7 2. Kd6 $1 Kf6 3. e5+ Kf7 4. Kd7 {en wit promoveert.<BR> <BR>} 1-0

[Event "?"]
[Site "?"]
[Date "????.??.??"]
[Round "?"]
[White "Pion op de tweede rij"]
[Black "wit aan zet"]
[Result "1-0"]
[SetUp "1"]
[FEN "8/4k3/8/4K3/8/8/4P3/8 w - - 0 1"]
[PlyCount "7"]

{De pion staat op e2, maar dat maakt niet uit. Wit speelt immers} 1. e4 {en wint als hierboven.<BR> <BR>} 1-0

[Event "?"]
[Site "?"]
[Date "????.??.??"]
[Round "?"]
[White "Oppositie op afstand"]
[Black " "]
[Result "*"]
[SetUp "1"]
[FEN "8/k7/8/8/K7/5P2/8/8 b - - 0 1"]
[PlyCount "7"]

1... Ka6 $1 {Ook hier is de oppositie het redmiddel. Zo alleen houdt zwart remise. Natuurlijk moet hij er tegelijkertijd voor zorgen dat hij in het viekant van de witte pion blijft. Hier lukt dat nog net. Wit kan niet winnen:
} 

({<BR>Als zwart meteen naar de pion gaat racen} 1... Kb6 {dan gaat het fout. Wit speelt} 2. Kb4 Kc6 3. Kc4 Kd6 4. Kd4 Ke6 5. Ke4 Kf6 6. Kf4 {Wit wint vanwege de oppositie.<BR> <BR>})

2. Kb4 

({<BR>Wit kan ook niet winnen als hij met de pion gaat lopen:} 2. f4 Kb6 3. f5 Kc6 4. f6 Kd6 5. f7 Ke7 {Zwart bleef steeds in het vierkant.<BR> <BR>})

2... Kb6 {Oppositie!} 3. Kc4 Kc6 {Oppositie.} 4. Kd4 Kd6 {Oppositie.} 5. Ke4 Ke6 6. Kf4 Kf6 {Oppositie en remise.<BR> <BR>} *

[Event "?"]
[Site "?"]
[Date "????.??.??"]
[Round "?"]
[White "Pion op de tweede rij (2)"]
[Black "zwart aan zet"]
[Result "1-0"]
[SetUp "1"]
[FEN "8/8/8/4k3/8/4K3/4P3/8 b - - 0 1"]
[PlyCount "7"]

{Zwart aan zet moet de oppositie opgeven. Wit zal proberen zijn pion pas op te schuiven als hij daarna opnieuw de oppositie kan krijgen. Dit is de manier om het eindspel te winnen. Het maakt daarbij niet uit of de witte pion op de tweede, de derde of de vierde rij staat. (De vijfde rij is een uitzondering, en wit heeft dan meer manieren om de partij te winnen.)}

1... Kd5  2. Kf4 $1 {Vanuit deze stelling krijgt wit straks opnieuw de oppositie (of hij kan gewoon doorlopen met zijn pion). Zwart kan van hieruit niet zelf de oppositie innemen.} Kd6 {<BR>}

({Twee andere mogelijkheden voor zwart verliezen ook:<BR> <b>A)</b> } 2... Kd4 {verliest ook, bijvoorbeeld:} 3. e4 Kc5 4. Ke5 Kc4 {De witte pion loopt door nu:} ( 4... Kc6 5. Ke6 $1 Kc7 6. e5 Kd8 7. Kf7 {wint ook.}) 5. Kd6 Kd4 6. e5 {en wit loopt door.<BR>})

({<B>B)</b> } 2... Ke6 3. Ke4 Kd6 4. Kf5 $1 {Wit heeft de oppositie wel niet, maar hij kan die altijd nog krijgen. In ieder geval krijgt zwart de oppositie niet.<BR>} (4. e3 $2 {zou een blunder zijn, want nu pakt zwart de oppositie:} 4... Ke6 $1 {met remise.}) {<BR>} 5... Kd5 6. e4+ Kd6 7. Kf6 {De witte pion is bijna op de vijfde rij. In dat geval heeft wit de oppositie niet eens meer nodig. Het is genoeg als hij met zijn koning ergens vóór zijn eigen pion staat, zoals in ons plaatje.} Kd7 8. e5 Ke8 9. Ke6 {Ons plaatje.<BR> <BR>})

3. Kf5 $1 Ke7 4. Ke5 {Wit staat ver voor zijn eigen pion. Straks kan hij zijn pion opschuiven. Wel opletten dat de oppositie niet verloren gaat.} ({<BR>} 3. e4 $2 {is een blunder want na} Kf7 $1 {pakt zwart de oppositie. Remise dus. Na} 4. Ke5 {komt} 4... Ke7 {opnieuw met zwarte oppositie.<BR> <BR>}) (3. e3 {is wel goed. Na} 3... Kf7 {volgt} 4. e4 {en wit behoudt de oppositie, ook na} 4... Ke7 5. Ke5 {Na} Kd7 {speelt wit} 6. Kf6 {en er ontstaat spoedig een stelling uit ons laatje.<BR> <BR>}) Kd7 5. e3 {<BR>} (5. e4 $2 {is een blunder vanwege} 5... Ke7 {en zwart neemt de oppositie in.}) {<BR>} 5... Ke7 6. e4 {Wit is met zijn pion twee rijen opgeschoven en hij behoudt de opposiite. Zwart is weer aan zet.} 6... Kd7 7. Kf6 $1 {Het spel begint opnieuw. Maar inmiddels is wit al een stuk opgeschoven. Opnieuw geen oppositie voor zwart.} Kd6 8. e5+ Kd7 9. Kf7 {Wit promoveert.<BR> <BR>} 1-0 

[Event "?"]
[Site "?"]
[Date "????.??.??"]
[Round "?"]
[White "Verre oppositie"]
[Black " "]
[Result "*"]
[SetUp "1"]
[FEN "8/5k2/8/8/8/3PK3/8/8 b - - 0 1"]
[PlyCount "7"]

{Soms, als het niet lukt om de oppositie te veroveren, kan zwart zich redden met een <I>verre oppositie</i>. Hierbij staande koningen weer tegenover elkaar, maar er liggen nu drie velden tussen. Hier is een voorbeeld:} 1... Ke7 $1 {Alleen met deze zet voorkomt zwart dat wit de 'gewone' oppositie krijgt.<BR> <BR>Andere zetten zijn niet goed:<BR>} (1... Ke6 2. Ke4 {en wit heeft de oppositie.<BR>}) (1... Kf6 2. Kd4 {Wit wint:} Ke6 3. Kc5 {<BR> <BR>}) {Na <B>1... Ke7</b> (zie hierboven) krijgt wit de oppositie niet. Bijvoorbeeld:} 2. Kd4 ({<BR>} 2. Ke4 {helpt ook niet:} 2... Ke6 {<BR>}) (2. d4 {Met de pion naar voren is sowieso niet goed. <BR> <BR>}) 2... Kd6 {Zwart houdt remise.<BR> <BR>} *

[Event "?"]
[Site "?"]
[Date "????.??.??"]
[Round "?"]
[White "Verre oppositie (2)"]
[Black " "]
[Result "*"]
[SetUp "1"]
[FEN "8/8/1k6/8/8/8/2K3P1/8 b - - 0 1"]
[PlyCount "7"]

{Aangezien zwart de oppositie niet krijgt, moet hij steeds kiezen voor de verre oppositie:} 1... Kc6 $1 2. Kd2 Kd6 $1 3. Ke2 Ke6 $1 4. Kf2 Kf6 $1 5. Kg3 Kg5 {<BR>Pas nu heeft zwart de gewone oppositie. Remise.<BR> <BR> <B>Als de witte koning eenmaal een rij hoger staat dan zijn eigen pion, dan werkt de verre oppositie niet meer.<BR> <BR>} *

[Event "?"]
[Site "?"]
[Date "????.??.??"]
[Round "?"]
[White "Sleutelvelden en oppositie"]
[Black " "]
[Result "*"]
[SetUp "1"]
[FEN "8/8/8/4k3/8/4K3/4P3/8 w - - 0 1"]
[PlyCount "7"]

{Dezelfde stelling, maar nu is wit aan zet. Dit is een nadeel. Wit kan niet winnen (als zwart het goed speelt tenminste).<BR> <BR>
Met een witte pion op de vijfde rij wint wit zodra hij een stelling uit ons plaatje kan bereiken. Nogmaals ons plaatje:<BR>
<IMG SRC="../Plaatjes/praktischpionneneindspel01.jpg"> <BR> <BR>

Maar wat als de pion de vijfde rij nog niet bereikt heeft? Toch nog iets over de sleutelvelden uit Stap 3.<BR>
Als de witte pion de vijfde rij nog niet heeft bereikt, dan wint wit alleen als hij met zijn koning op één van drie sleutelvelden kan komen. En het wordt remise als zwart kan voorkomen dat wit met zijn koning een sleutelveld bezet. Zo liggen de sleutelvelden ten opzichte van de pion:<BR> <BR>

<IMG SRC="../Plaatjes/sleutelvelden1.jpg"> <BR> 
<Font size="-2"> <I>Er zijn drie sleutelvelden, ze liggen naast elkaar op een rij<BR>
De sleutelvelden liggen altijd twee velden hoger dan de pion<BR>
Gaat de pion omhoog, dan schuiven de sleutelvelden mee<BR>
De afstand tussen pion en sleutelvelden blijft dus gelijk<BR>
Soms is het dus een nadeel om de pion op te spelen, namelijk<BR>
als de witte koning daardoor geen sleutelveld meer kan bereiken</i> </font> <BR> <BR>

Als wit zijn pion nog niet op de vijfde rij heeft staan, dan kan hij het eindspel alleen winnen als hij met zijn koning een sleutelveld bereikt. Lukt dit niet, dan is de stelling remise.<BR> <BR>

We bekijken een partij. Wit is aan zet. Dit is een nadeel vanwege de oppositie. Wit zal proberen een sleutelveld te bezetten. Voorlopig lukt dit niet. Wit moet naar links of naar rechts, bijvoorbeeld:}

1. Kf3 Kf5 $1 {Zwart neemt de oppositie in. Daardoor krijgt wit geen sleutelveld voor zijn koning.} 

({<BR>- } 1... Kd5 $2 {zou al meteen een fout zijn. Wit speelt} 2. Kf4 $1 {en bezet een sleutelveld. Wit staat nu gewonnen.})

({-} 1... Kf6 $2 {is ook niet goed. Wit pakt meteen een sleutelveld, het maakt niet uit welk:}

2. Ke4 (2. Kf4 {bezet ook een sleutelveld en wit wint dus}) 2... Ke6 3. e3 $1 {Wit mag doorschuiven, omdat hij met zijn oppositie weldra een sleutelveld in handen krijgt. Zwart moet naar links of naar rechts, bijvoorbeeld} 3... Kd6 4. Kf5 {Wit bezet een sleutelveld en wint dus.<BR> <BR>})

{Terug naar de partij. Wit kan geen sleutelveld veroveren. Hij probeert nog iets aan de andere kant, je weet nooit...} 2. Ke3 Ke5 $1 {Opnieuw geen sleutelveld voor wit.}

3. Kd3 Kd5 $1
{Met zijn oppositie voorkomt zwart dat wit een sleutelveld pakt. De stelling blijft remise. Een laatste poging van wit, misschien dat zwart ergens een fout maakt...}

4. e3 Ke5 5. e4 {Het is natuurlijk nog steeds potremise...} Ke6 6. Kd4 {Het is nog steeds remise. Maar nu vergist zwart zich:} Kf6 $4 {Een kostbare fout.} 

({<BR>- Goed was alleen} 5... Kd6 $1 {Wit krijgt geen sleutelveld.<BR> <BR>}) 

({- Niet goed was} 5... Kd7 $2 {vanwege} 6. Kd5 $1 {(Oppositie!)} Ke7 7. Ke5 {(Oppositie!)} Kd7 8. Kf6 $1 {(Sleutelveld!)<BR> <BR>}) 

({- Ook niet goed was} 5... Kf7 $2 {vanwege} 6. Kd5 $1 Ke7 7. Ke5 {(Oppositie!)} Kd7 8. Kf6 {(Sleutelveld!)})


{<BR>Terug naar de partij. Na de fout van zwart verovert wit een sleutelveld:} 7. Kd5 Ke7 8. Ke5 $1 {Oppositie, zwart moet weg:} 8... Kf7 9. Kd6 {Sleutelveld. Het vervolg is niet moeilijk:} 9... Ke8 10. e5 Kd8 11. e6 Ke8 12. e7 Kf7 13. Kd7 {Wit wint.<BR> <BR> <B>VRAAG: Wat hebben sleutelvelden en oppositie met elkaar te maken?</b> <BR> - Alleen als wit de oppositie heeft, dan kan hij een stelling bereiken waarin hij een sleutelveld bezet<BR>
- Alleen als wit een sleutelveld heeft, dan kan hij een stelling bereiken waarin hij de oppositie heeft<BR> <BR>

Tot zover een lastig stuk eindspeltheorie over oppsitie en sleutelvelden. Leuker kunnen wij het niet maken. Makkelijker ook niet.<BR> <BR>}

*






